Blog: Leuk, mijn pensioen regelen!

7 november 2018 - Nibud

Weblog | 7 november 2018

Er zijn verschillende initiatieven om de consument te enthousiasmeren aan de slag te gaan met zijn of haar pensioen, zoals de Pensioen3daagse die gisteren is gestart. Drie dagen die in het teken van pensioenen staan om zo het pensioenbewustzijn onder consumenten te vergroten. Maar zal er ooit een moment komen dat mensen het leuk vinden om zich in pensioenen te verdiepen?

Nee, die illusie heb ik als wetenschappelijk onderzoeker niet. Onzekerheid over de toekomst, het feit dat we het heden meer waarderen dan de toekomst en ons overoptimisme zijn zaken van alle tijden. En deze werken belemmerend om met ons pensioen bezig te zijn. Dus nee: ik heb niét de verwachting dat we consumenten warm kunnen maken om massaal met hun pensioen aan de slag te gaan.

Er zijn mooie initiatieven die het onderwerp pensioen meer willen laten leven. Het fotoproject Pensioenportretten vind ik daar een goed voorbeeld van. Het geeft het pensioen meteen een persoonlijk gezicht. Ook wordt door de portretten duidelijk dat het pensioen een deel van je leven is wat iedereen op zijn of haar eigen manier bezighoudt en raakt.

Het is overigens fantastisch dat de meeste Nederlanders gedurende hun pensionering 15 à 20 jaar rond kunnen komen zonder in die periode betaald werk te verrichten. Dat is een bijzonder groot goed, waar we dankbaar voor kunnen zijn en wat we breed mogen uitdragen, meer dan nu wordt gedaan.

Maar of we mensen daarmee direct in beweging krijgen om tot actie over te gaan?

Pensioen belangrijk of moeilijk?

Onlangs heb ik meegewerkt aan een artikel naar aanleiding van het onderzoek van Job Krijnen, Marcel Zeelenberg en Seger Breugelmans, waaruit blijkt dat de intentie om iets te doen voor je pensioen hoog is. Mensen vinden hun pensioen absoluut belangrijk. Die intentie wordt alleen zelden omgezet tot daadwerkelijke actie. Daarbij komt namelijk een ander aspect kijken: de moeilijkheid van het doen. Of mensen het regelen van hun pensioen als moeilijk ervaren, bepaalt veel sterker of ze in actie komen, ten opzichte van hoe belangrijk mensen hun pensioen vinden.

Makkelijk(er) inzicht in je eigen pensioensituatie

Ik ben dan ook blij dat pensioenfondsen en verzekeraars sinds enkele jaren veel meer doen om het voor mensen gemakkelijker te maken inzicht te krijgen in hun persoonlijke pensioensituatie. Zo zijn er allerlei pensioentools gekomen van grotere pensioenuitvoerders en -fondsen en Algemeen Pensioenfondsen, maar ook partijen als Independer, PensioenPod en Prikkl helpen hierbij. Deze partijen maken inzichtelijk hoe een persoon ervoor staat na pensionering. Ook helpen ze om de gevolgen van keuzes rondom je pensioen door te rekenen.

Daarnaast is er de afgelopen vijf jaar in de pensioensector meer aandacht gekomen voor het feit dat een pensioen meer is dan alleen je inkomen. Als je niet kijkt naar persoonlijke wensen, behoeften en (noodzakelijke) bestedingen, zijn vragen als: ‘Wat heb ik nodig’ en ‘Heb ik straks voldoende?’ namelijk niet te beantwoorden. Het Nibud is dan ook trots dat drie van de vijf genomineerden voor de PensioenWegwijzer-prijs 2018 gebruik maken van de Nibud-referentiecijfers betreft de bestedingen van ouderen.

Is dit alles? Nee, zeker niet. We zijn er nog lang niet, wat betreft het vergemakkelijken van pensioenen, waardoor consumenten er wél mee aan de slag gaan. Marike Knoef, hoogleraar Empirische Micro-Economie in Leiden, benoemde vorige maand in haar oratie dat ze droomt van een volledig pensioenadvies op maat in slechts 15 minuten, door gebruik te maken van alle beschikbare data. Hoewel het misschien nog utopisch klinkt, zijn alle hulpmiddelen die de pensioensector nu voor consumenten ontwikkelt de benodigde stappen in de goede richting.

Zou het niet een geweldig einddoel zijn als we als volledige pensioensector kunnen zeggen: we kunnen je pensioen niet leuker maken, maar het regelen ervan is in ieder geval wél makkelijk!