Blog: Bewust op budget – Bijhouden is besparen

6 november 2018 - Nibud

Weblog | 6 november 2018

Zal ik beginnen met het goede nieuws? Er staat een bedrag op mijn spaarrekening! En daar ben ik best trots op. In mijn eerste bespaarmaand heb ik een mooi bedrag opzij kunnen zetten voor mijn buffer. Maar dat ging niet vanzelf. Inzicht krijgen in je geldzaken is blijkbaar essentieel om te kunnen (be)sparen.

Hoeveel heb jij aan de boodschappen uitgegeven de afgelopen maand? Wat heb je aan kleding gespendeerd? En hoeveel euro’s zijn er opgegaan aan iets lekkers op het station of in de kantine van je werk? De kans is groot dat je dit niet exact weet. Of misschien zelfs helemaal niet weet. Ik wist dat in ieder geval niet, voor ik aan mijn bewust op budget-experiment startte.

Ik weet ook wel dat het bijhouden van je uitgaven niet zo leuk is als het nieuwe seizoen van een populaire Netflix-serie of een avondje online shoppen. Maar toch is het de eerste stap die je moet zetten als je wilt besparen. Zodat je het bedrag wat je bespaart, vervolgens op je spaarrekening kunt stallen.

Als je weet waar je geld naartoe gaat, kun je gaan budgetteren en heb je grip op je geld. Uit Nibud-onderzoek blijkt bovendien keer op keer dat je een kleinere kans hebt op financiële problemen als je inzicht hebt in je inkomsten en uitgaven, planmatig met geld omgaat en spaargeld hebt. Maar hoe pak je dat aan?

Hoewel ik als online redacteur uiteraard dagelijks met computerprogramma’s werk en geldzaken tegenwoordig vaak digitaal geregeld zijn, geloof ik persoonlijk heilig in pen en papier. Noem me ouderwets, maar ik schrijf nog graag met de hand. Voor mij geeft het noteren van mijn uitgaven in een simpel schrift beter inzicht dan wanneer ik dit digitaal zou doen. Bij het Nibud hebben we daar een mooi kasboek voor, maar budget technisch gezien voldoet een gewoon schrift ook prima. Dus ga ik aan de slag met een schriftje, waarin ik mijn uitgavenpatroon bijhoud. Maar oei, wat is dat confronterend.

Groene, oranje en rode uitgaven

Ik kies ervoor om op vrijdagavond op te schrijven wat ik de afgelopen week heb uitgegeven. Als mijn dochter op bed ligt en ik normaliter wat rondzap op televisie, is dat een verloren moment wat ik best aan mijn geldzaken kan besteden. Ik betaal bijna niets contant, dus check mijn uitgaven in mijn online bankieren app en pen deze vervolgens over in mijn schriftje. Daarnaast pak ik een groene, oranje en rode pen om mijn uitgaven te categoriseren. Groen is noodzakelijk of goed, oranje is een twijfelgeval en rood is eigenlijk onnodig.

De hypotheek wordt altijd op de eerste van de maand afgeschreven: groen. Ook de kosten voor het gebruik van de televisie worden afgeschreven, maar direct twijfel ik of dit oranje of rood zou moeten zijn. Ik ben een fervent Netflix-kijker en kijk zelden televisie. Mijn man, die bij me aan de keukentafel zit, omdat hij uiteraard ook betrokken wordt in dit project, beaamt dit. Wat kijk je tegenwoordig nog op televisie? Voor nu categoriseer ik deze kosten als oranje, maar we spreken af dat we nadenken of we ons televisieabonnement überhaupt willen behouden.

Daarna mag ik met de billen bloot en de rode pen hanteren bij de volgende uitgaven: Zalando, Hema, Starbucks, H&M, Wehkamp en Action. De Action is een confronterende realisatie. Ik kwam daar om een verjaardagscadeau te kopen, waarvoor wij bij kinderverjaardagen een bedrag van 10 euro budgetteren, maar de afschrijving zegt € 31,15. Wat heb ik gekocht? Ik weet het niet eens meer, dus ik pak het bonnetje erbij. Inpakpapier (vooruit), een reep chocolade, een kleurboek (het zevende kleurboek in de knutselkast), een decoratie-kabouter waar mijn dochtertje mee in haar handen liep, verschillende rollen washi tape, geurkaarsen en een Halloween-kostuum voor kinderen.

Wat een onzin. Ik neem me direct voor hier een volgende keer alerter op te zijn. Vervolgens ga ik verder met het categoriseren van terugkerende uitgaven, zoals de boodschappen.

Besparen op de boodschappen

Bij het Nibud werken we uiteraard veel met bedragen en getallen. Mijn collega’s, de wetenschappelijk onderzoekers binnen het Nibud, onderzoeken deze bedragen nauwkeurig en als webredacteur zorg ik dat de getallen op onze website actueel en juist zijn. Op de webpagina ‘Wat geeft u uit aan voeding‘ staan verschillende bedragen en daarmee maak ik een persoonlijke optelsom.

Mijn gezinssamenstelling, twee volwassenen en een peuter, zou per week afgerond gemiddeld € 84 aan boodschappen uitgeven. Zoals het Nibud terecht noemt, hangt wat een huishouden per week aan eten uitgeeft, ook af van het inkomen. Hoe hoger het inkomen, hoe meer geld aan eten wordt uitgegeven. Dat verklaart waarom ik als student minder aan eten uitgaf dan nu ik werk.

Mijn man en ik maken een calculatie en tellen iedere uitgave aan eten bij elkaar op. Niet alleen de weekboodschappen, maar ook de kosten in de bedrijfskantine, snacks bij AH to go, eten dat we afhalen en onze bezoekjes aan de avondwinkel als we zin hebben in iets lekkers.

Het resultaat? Onze wekelijkse uitgaven aan voedsel zitten gemiddeld op 150 euro. Dat is bijna twee keer zoveel als andere gezinnen met z’n drietjes. We schrikken hier ontzettend van. Direct spreken we af dat we voortaan zelf lunch naar ons werk meenemen en overdag geen extra snacks of koffie meer kopen. Daarnaast zal de Thuisbezorgd-brommer ons huisje voortaan voorbij rijden en ook het afhalen van sushi gaat op de schop. Op doordeweekse avonden zakken chips of kaasplankjes? Ook deze extraatjes worden geschrapt. We doen vanaf nu eens per week boodschappen, inclusief lunch en tussendoortjes voor op ons werk, en budgetteren hier 100 euro voor.

Nu we toch gezellig samen aan de keukentafel zitten op vrijdagavond, pluizen we direct de folders van de twee supermarkten waar wij onze weekboodschappen doen uit. In plaats van lukraak een lijstje te maken, bekijken we welke groenten of fruit die week in de aanbieding zijn. Is dat broccoli? Dan eten we broccoli. Is het gehakt in de bonus? Dan maken we een lekkere ovenschotel of draaien we zelf gehaktballen.

Normaliter gooien we regelmatig voedsel weg, maar nu bewaar ik de overgebleven risotto en eet deze de volgende dag als lunch bij het Nibud. Of ik maak thuis alvast een lekkere salade klaar. En of dit nu komt doordat men bij het Nibud bewuster omgaat met geld, er zijn stiekem best veel collega’s die zelf hun lunch meebrengen. Ik voel me, behalve het effect op mijn saldo, ook tevreden over het tegengaan van de voedselverspilling.

Kleine moeite wordt een sport

Als ik tijdens de lunch aan collega’s vertel over onze vrijdagavonden, waar mijn man en ik aan de keukentafel uitgaven in het schrift noteren en aan de hand van de aanbiedingen weekmenu’s samenstellen, verzucht een collega dat ze hier helemaal geen zin in heeft. Op vrijdagavond aan de financiën voor een besparing van een paar luttele euro’s: wat saai, roept ze uit. Toch ervaar ik dat absoluut niet zo. Helemaal niet als ik de bonnetjes van de afgelopen maand bekijk.

De uitgaven voor onze weekboodschappen zijn drastisch gedaald en kosten respectievelijk tussen de € 79 en € 91 euro per week, inclusief lunch op ons werk en gezonde, voedzame maaltijden. Ik kook een aantal recepten uit het Nibud kookboek ‘Lekker voor weinig’ en begin zowaar plezier te krijgen in besparen, want het saldo op mijn rekening blijft steeds positiever. Besparen wordt een beetje een sport en het geeft een kick om geld over te houden.

Ook mijn man wordt aangestoken door het bespaarvirus. Ik ben in ons huishouden degene die het meest kan besparen op winkelen, maar hij zet prompt de auto aan de kant als hij noteert wat dat per maand scheelt. Sindsdien pakt hij iedere dag de fiets naar zijn werk, waarvan hij beweert dat het eigenlijk nog lekkerder is en hem frisser maakt. Win-win! We steken elkaar aan en appen als we een goede aanbieding zien. Geldzaken zijn op deze manier eigenlijk best leuk!

Eén maand besparen = sparen!

Natuurlijk zijn jullie nieuwsgierig na de eerste maand bewust op budget. Het resultaat na een maand bewust boodschappen doen, geen snacks meer kopen, niet langer zwichten voor impulsaankopen en mijn innerlijke shopaholic temmen? Een saldo op onze spaarrekening van 530 euro, wauw!

Ik ben oprecht verbaasd. In mijn beleving hebben we een heerlijke maand gehad. We hebben lekker gegeten, wat verjaardagsfeestjes gehad waar we uitgaven voor hebben gedaan, we zijn een avond naar de bioscoop geweest en ik heb zelfs een nieuwe regenjas gekocht. Toch is het ons gelukt ruim 500 euro opzij te zetten.

Hoewel ik erg blij ben met het resultaat, ben ik tegelijkertijd ook een beetje verdrietig en boos. Want deze 500 euro hebben we voorgaande maanden onderhand weggegooid door niet bewust met onze financiën om te gaan. Als ik dit jaren eerder had gedaan, zou ik nu die felbegeerde buffer en een goedgevulde spaarrekening hebben.

Ik biecht dit op aan twee collega’s die zich als onderzoeker bezig houden met geld en gedrag. Zij stellen me direct gerust. Focus je op de positieve verandering en de winst die je nu hebt geboekt. Deze bewustwording is hartstikke goed en nu je inzicht hebt in je geldzaken, kun je hier nu en in de toekomst de vruchten van plukken. Je hoeft jezelf niet af te straffen en stom te noemen om waar je vroeger geen inzicht in had. Het is voor ontzettend veel mensen moeilijk om bewust aan de slag te gaan met geldzaken, dat zien wij in alle onderzoeken terug.

Gelukkig maar, denk ik bij mezelf. Ook vertellen ze dat het met ups en downs zal gaan. Je gedrag en houding tegenover geldzaken veranderen, kost tijd en moeite. Dus gewoon volhouden, vraag ik? Ja natuurlijk, roepen ze enthousiast.

Onze wekelijkse vrijdagavonden aan de keukentafel blijven dus vaste prik en ik ga zelf eens onderzoek doen naar mijn eigen koopgedrag. Ligt dat aan de consumptiemaatschappij, mijn financiële opvoeding of ligt de oorzaak dieper? En gaat het tijdens de tweede maand bewust op budget net zo goed als de eerste, of vervallen we toch in oud gedrag? Daarover meer in mijn volgende blog.

Tot volgende maand!

Lindsay

PS: Wat geef jij uit aan de boodschappen en ligt dat rondom het gemiddelde van het Nibud? En, zeg eens eerlijk: heeft de Action op jou ook zo een aantrekkingskracht om je mandje met totaal nutteloze spullen vol te kieperen?